గ్రామీణాభివృద్ధి అంటే ప్రజల ఆర్థిక పురోభివృద్ధితో పాటు సామాజిక పరివర్తన కూడా. గ్రామీణాభివృద్ధి కార్యక్రమాల్లో ప్రజల భాగస్వామ్యం పెరగడం, ప్రణాళిక వికేంద్రీకరణ, భూసంస్కరణల అమలు, రుణ సదుపాయం పెరగడం వల్ల గ్రామీణ ప్రజలకు మెరుగైన అవకాశాలు లభిస్తాయి.

మొదట్లో వ్యవసాయం, పరిశ్రమలు, కమ్యూనికేషన్, విద్య, ఆరోగ్యం, అనుబంధ రంగాలపై దృష్టి సారించారు. ఆ తర్వాత క్షేత్రస్థాయిలో ప్రజల ప్రత్యక్ష, పరోక్ష భాగస్వామ్యంతో ప్రభుత్వ ప్రయత్నాలకు తగినంత తోడ్పాటు అందితేనే త్వరితగతిన అభివృద్ధి సాధ్యమవుతుందని గ్రహించి, దృష్టి మళ్లించారు.

గ్రామీణ ప్రాంతాలలో గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ ఈ క్రింది ప్రధాన కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తుంది,

(i) మహాత్మాగాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం (MGNREGA) వేతన ఉపాధి కల్పనకు,

(ii) స్వయం ఉపాధి, నైపుణ్యాభివృద్ధి కోసం జాతీయ గ్రామీణ జీవనోపాధి మిషన్ (NRLM)

(iii) BPL కుటుంబాలకు గృహవసతి కల్పించడానికి ఇందిరా ఆవాస్ యోజన (IAY)

(iv) నాణ్యమైన రోడ్ల నిర్మాణం కోసం ప్రధానమంత్రి గ్రామ్ సడక్ యోజన (PMGSY)

(v) సోషల్ పెన్షన్ కోసం నేషనల్ సోషల్ అసిస్టెన్స్ ప్రోగ్రామ్ (NSAP)

(vi) మోడల్ గ్రామాల కోసం సాన్సద్ ఆదర్శ్ గ్రామ్ యోజన (SAGY)

(vii) శ్యామా ప్రసాద్ ముఖర్జీ రూర్బన్ మిషన్ ఫర్ రూరల్ గ్రోత్ సెంటర్స్

అదనంగా, మంత్రిత్వ శాఖ గ్రామీణ కార్యకర్తల సామర్థ్య అభివృద్ధి కోసం పథకాలను కూడా కలిగి ఉంది; ఇన్ఫర్మేషన్, ఎడ్యుకేషన్ అండ్ కమ్యూనికేషన్; మరియు పర్యవేక్షణ మరియు మూల్యాంకనం.